Toegankelijkheid energiedata moet en kan fors beter

Betrouwbare en toegankelijke energiedata zijn ook een onmisbare voorwaarde om de groei van lokale energiesystemen te versnellen. Die vormen een essentieel onderdeel van een duurzaam energiesysteem. De beschikbaarheid van energiedata vormt nu een groot knelpunt in de energietransitie.

Van spaghetti…

De wereld van energiedata ziet er nu uit als een bord spaghetti. Het vormt een moeilijk te doorgronden kluwen van datastromen, traditionele spelers en nieuwkomers, veranderende werkwijzen en verantwoordelijkheden, witte vlekken, data van wisselende kwaliteit en uiteenlopende samenstelling. Bedrijventerreinen die de netcongestie willen aanpakken, zijn daardoor nu onnodig veel tijd kwijt om in beeld te krijgen wat er wel kan. Ook voor netbeheerders is de huidige werkwijze onnodig inefficiënt. Dat werpt een onnodig hoge drempel op voor energiegemeenschappen in wording.

...naar asperges

Met de metafoor ‘een bord asperges’ illustreert het NKP de gewenste vereenvoudiging. De nieuwe Energiewet, die in 2026 ingaat, biedt hiervoor veel aanknopingspunten. Die vereenvoudiging heeft betrekking op verschillende aspecten. Alle energiedata moeten op één plek gestandaardiseerd beschikbaar komen. Data van zakelijke kleinverbruikers, moeten in meer detail worden opgeslagen en beter worden ontsloten. Die heb je nodig voor samenwerking in bijvoorbeeld een energiehub. Het gaat ook om de andere verdeling van verantwoordelijkheden tussen de traditionele spelers in het energiesysteem en nieuwe partijen. 

Zeven aanbevelingen

Het stuk beschrijft hiervoor verschillende stappen. Een aantal kan meteen worden toegepast. Andere vragen om een versnelling van initiatieven die er al zijn. Een enkele heeft nog wettelijke verankering nodig.

De belangrijkste aanbevelingen zijn:  

• Maak alle relevante energiedata toegankelijk voor lokale initiatieven standaard publiek, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om het niet te doen.
• Maak de weg vrij voor zakelijke kleinverbruikers door hun energiedata net zo te behandelen als die van grootverbruikers.
• Maak bestaande succesvolle dataproducten snel breed toegankelijk.
• Maak één centraal portaal voor alle energiedata en standaardiseer de weergave.
• Regel in de nieuwe Energiewet dat experimenteerruimte komt voor de omgang met energiedata.
• Gebruik datasprints om te experimenteren voor versnelling in de toegang naar energiedata en maak van de uitkomst meteen de landelijke standaard.
• Ontwikkel een nationale datastrategie voor slimme energiesystemen.

Het whitepaper kwam tot stand na uitgebreide consulatie van een brede groep praktijkexperts, bezitters van data en eindgebruikers. Het is overhandigd aan de directeuren van de directie Energiemarkt en de directie Strategie Energiesysteem binnen KGG.