Hoe ruimen we de barrières uit de weg?
Vele voorbeelden passeren de tafel van het webinar. Samengevat:
- Ga in gesprek
De Klimaatmonitor van Milieu Centraal wijst uit: we onderschatten eigenlijk altijd hoe positief onze buren en andere landgenoten tegenover milieuvriendelijk klimaatgedrag staan. Gedragsverandering doen we met elkaar, is de algemene visie van de sprekers. “In het Burgerberaad Klimaat zaten mensen met alle soorten visie op het klimaat, van bevlogen tot sceptisch,” zegt Nienke Meijer. “Maar ga je écht met elkaar in gesprek, dan blijken de overeenkomsten groter dan de verschillen. Bijvoorbeeld: 97% is tegen verspilling.” Jeroen Smit: “Ik ben bij een bijeenkomst geweest en vond het ontroerend om te zien hoe mensen elkaar ontmoeten, met elkaar in gesprek gaan, elkaar zien en samen tot aanbevelingen komen.”
- Maak de alternatieven eenvoudig en prettig
Er komen vele suggesties langs om duurzame producten gemakkelijker beschikbaar te maken. Een garantie op producten van vijf of zes jaar in plaats van één of twee. Reparatie moet gemakkelijker kunnen. Verbied verleidende reclames op onzinproducten zoals cruises en maak de duurzame variant goedkoper. Betrek steeds de hele keten, van toeleveranciers tot en met verkooppunt, bij het ontwerpen van alternatieven. Of, iets ingrijpender: een ‘Klimaatbonus’ voor elke Nederlander aan het eind van elk jaar, te financieren uit een opslag op klimaatonvriendelijke producten. “Dan betaalt de vervuiler die Klimaatbonus,” concludeert Jeroen Smit. “Wat een vrolijk idee!”
- Leg koppelingen met gezondheid, comfort, andere haakjes.
Nienke Meijer: “Veel maatregelen helpen ook voor bestaanszekerheid en tegen verspilling. Dat is ook voor mensen die niets met klimaat hebben reden om mee te doen.”
- Neem iedereen mee
Laat de jeugd aan het woord. Zorg ervoor dat ook mensen met een klein budget mee kunnen doen.
- Noem soms zelfs het woord ‘klimaat’ niet
Zelfs de meest verstokte ‘petrol head’ die de races van de Formule 1 in Zandvoort dit jaar bezocht at hamburgers die maar voor de helft uit vlees bestonden, en voor de rest uit zeewier, wortel en ui. Niemand wist het, en iedereen vond de hamburger lekker!
Laura van der Voort van GreenEvents die festivals begeleidt in verduurzaming: “Als we het niet bestempelen als vega of vegan en het is lekker, dan is het gewoon ‘het nieuwe normaal’. Bij Mysteryland zorgden we dat het openbaar vervoer de meest logische keuze was. We plakten er niet het label duurzaam op. Het percentage mensen dat met de bus kwam steeg van 15 naar 25 procent. Festivals zijn daarvoor een uitstekende proeftuin, want je kunt elk jaar een stapje extra zetten. Al gaat er ook wel eens wat mis. Zoals bij de crew die een festival opbouwde en toch de Sparerib Express belde.”
Burgerberaad Klimaat: tientallen aanbevelingen
Op 1 december presenteerde het Nationale Burgerberaad Klimaat de conclusies van een jaar lang discussiëren aan de Tweede Kamer, met deelnemers zelf achter de microfoon. In 7 weekenden hebben zo’n 175 burgers—een afspiegeling van Nederland—zich gebogen over de vraag: wat kunnen we doen tegen klimaatverandering? Dat leidde tot een eindrapport met als top 13 aanbevelingen die door meer dan driekwart van de deelnemers worden ondersteund.
Iedereen kan de bevindingen van het Nationaal Burgerberaad Klimaat online ondersteunen.
Wat moeten bedrijven en overheid doen?
De burgers willen wel. Wat gaan bedrijven, overheden en organisaties doen om dat mogelijk te maken?
“Bij alle klimaatmaatregelen zijn we de maatschappelijke kant soms wel eens vergeten,” geeft Robert-Jan Schoonenboom van het ministerie van Klimaat en Groene Groei toe. “Maar dat betrekkelijk nieuwe domein staat nu wel met een top-tien in het nieuwe Klimaatplan van de overheid, dat in januari door de Tweede Kamer wordt besproken.”
Ook Nienke Meijer kijkt vol vertrouwen het nieuwe jaar tegemoet. Het burgerberaad blijft nog een jaar aan om te verzekeren dat politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties ook daadwerkelijk iets gaan doen met de aanbevelingen. “Dit is het mooiste proces dat ik ooit in mijn loopbaan heb meegemaakt. Niet naar elkaar wijzen, maar zélf bedenken wat je kan, en het ook zelf presenteren. Bedrijven en overheden moeten nu hun rol oppikken van gids, voor de lange termijn. Maar het begint bij luisteren naar dit advies—en dus naar de kracht van de burger. Dat is een cadeautje voor de formatie.”
Monitor
Sinds 2021 onderzoekt Milieu Centraal elke twee jaar hoe de Nederlanders staan ten opzichte van maatregelen voor duurzaam leven. Volgens de Monitor van dit jaar is het draagvlak voor acties en beleid in de duurzame richting groot, maar de acties zelf nog beperkt. Daarnaast laat de Monitor zien dat Nederlanders elkaars bereidheid tot verduurzaming nogal onderschatten.
Vind hier de korte presentatie van Judith Roumen.