Wind stuwt duurzame productie, warmtepompen komen op

Door de relatief koude januarimaand droegen de warmtepompen ook meer bij dan vorig jaar. De bijdrage kwam in het eerste kwartaal uit op bijna 8 PetaJoule. Een jaar geleden was dat ruim 4 PetaJoule. De stijging kwam door de groei van warmtepompen (en airco’s) en omdat het dit jaar in het eerste kwartaal iets kouder was dan in Q1 2025. Rekening houdend met dat warmtepompen stroom verbruiken om warmte op te wekken komt de totale gasbesparing op zo’n 125 miljoen m3 uit. Dit is ruim een volle tanker met LNG, of het jaarverbruik van 100.000 huishoudens.    

Met name de eerste twee maanden was windenergie een van de werkpaarden; de opbrengst was 30 procent meer dan in dezelfde maanden in 2025. Er moet wel opgemerkt worden dat het eerste kwartaal van 2025 uitzonderlijk weinig wind kende en dat we nu weer op normale waarden zitten. In maart kwamen ook de zonnepanelen weer serieuzer in productie.  

Zonder hernieuwbaar 1,5 miljard gaskosten

Als we helemaal geen hernieuwbare opwek hadden, zouden we in deze drie maanden 115 PJ met fossiele energie hebben moeten opwekken. In de praktijk zal dit vooral gas en olie zijn geweest, naast kolen en biomassa. Stel het was allemaal gas, dan leidt hernieuwbaar tot een besparing van ongeveer 4 miljard m3 gas, wat circa 1,5 miljard euro zou hebben gekost. Hierbij is uitgegaan van de gemiddelde gewogen gasprijs van €37/MWh over de eerste drie maanden van dit jaar. We zouden dan ook 7100 Kton Co2 extra hebben uitgestoten.

Duurzaam drukt energieprijs

Het effect van de opwek van duurzame energie op de prijs werd dit kwartaal ook heel duidelijk. Tijdens de pieken in stroomvraag in de ochtend en de vroege avond moet fossiele opwek nog flink bijspringen. Dat leidt altijd tot hogere day-ahead prijzen. Door de Iran oorlog moet er nu in de piekperiodes fors meer betaald worden. Op momenten dat het duurzame aanbod groter is, is stroom veel goedkoper. Dit grote prijsverschil op een dag maakt de opslag in batterijen een aantrekkelijkere optie.

Minder uren negatieve prijzen

Door hoge stroomexport lag dit kwartaal het aantal uren dat stroom (bijna) niets opleverde lager dan vergelijkbare periode vorig jaar. Het kwam een kleine 20 uur voor tegen 52 uur vorig jaar. Bij deze zogenoemde negatieve prijzen is het voor producenten aantrekkelijker de windmolens stil te zetten en de zonnepanelen af te schakelen. In januari was het vooral de overvloedige windproductie die voor afschakelen zorgde. In maart werd het effect van meer zonne-energie al merkbaar bij het afschakelen.  Al met al koste het afschakelen ons 2 procent, ofwel 1 PJ van de duurzame opwek aan zon en wind. Dat staat gelijk aan zo’n 30 miljoen m3 gas.

Meer dan de helft duurzame stroom

Van de geproduceerde stroom kwam dit kwartaal 54 procent uit hernieuwbare bronnen. Als we niet hadden hoeven af te schakelen was dat 55 procent geweest. Dat is meer dan het vergelijkbare kwartaal vorig jaar. Toen was het aandeel duurzame stroom 47 procent.

LET OP: Energie en stroom verschillen

Hernieuwbare stroom is slechts een deel van de totale hernieuwbare energie. Het finale energiegebruik in Nederland bestaat uit drie onderdelen; warmte, 55 procent (vooral gebouwen en industrie), transport, 25 procent (vooral wegverkeer en vliegverkeer) en stroomverbruik, 20 procent.

Door electrificatie van de industrie, vervoer, koken en verwarmen zal het aandeel electriciteit groeien. Het PBL berekent dat dit in 2030 ongeveer uitkomt op 24 procent van het finale gebruik.

Energieopwek is onderdeel van ned.nl

Energieopwek.nl gebruikt de data van het Nationaal Energie Dashboard. (ned.nl).  Ned.nl is ontwikkeld door Gasunie en Tennet. Energieopwek laat actueel zien wat er in Nederland aan duurzame energie wordt opgewekt. Dit gebeurt in samenwerking met Entrance van de Hanze in Groningen.

Op Energieopwek zijn alle erkende vormen van hernieuwbare opwekking te volgen. De site heeft tot doel een feitelijk beeld te geven van waar Nederland staat bij de verduurzaming.