Niet alleen het klimaat en het milieu, maar ook stijgende energieprijzen schreeuwen om actie. Daar komt nog bij dat nieuwe (Europese) regels je verplichten tot verduurzaming en de uitstoot van Co2 duurder maken. Bovendien dwingen de overvolle stroomnetten tot creatieve oplossingen om überhaupt nieuwe apparatuur in bedrijf te kunnen nemen.
Mkb is een veelkoppige sector, met zo’n 400.000 bedrijven: bakkers, slagers, horeca, garages, en nog veel meer. Ze zitten in de haarvaten van de dorpen en wijken, met zo’n 3,8 miljoen mensen die er werken en met een grote betekenis voor de Nederlandse economie.
Maar verduurzaming past prima binnen een goed renderende bedrijfsvoering. Funs Rutten, slager te Panningen (nabij Venlo), begon er vroeg mee, liep tegen behoorlijke barrières op, maar zette door. Wat hij in zijn woonhuis al had gedaan rond 2008, wilde hij daarna ook voor zijn bedrijf. Die eigen motivatie hielp: “Ik was bezig met uitbreiding, ik zat vaak achter mijn bureau dingen uit te zoeken. Ik heb veel zelf moeten uitvinden, samen met mijn installateur. Soms was de techniek die ik nodig had er gewoon nog niet.”
"Veel van wat wij hebben gedaan is ook mogelijk bij kleinere bedrijven.”
ondernemer Funs Rutten
In 2013 won pionier Rutten de ‘Easy to be green’ award voor mkb. Daarna stopte hij niet. Rutten: “Ik heb nu 38 mensen rondlopen, naast de slagerij leveren we aan horeca en verzorgingshuizen en maken we soepen. We gebruiken 90 procent minder gas en wel wat meer stroom. Er liggen 130 zonnepanelen op het dak, die onze elektrische auto’s voeden. We zijn bezig met batterijen en gaan ook over op recyclebare verpakkingen. Veel van wat wij hebben gedaan is ook mogelijk bij kleinere bedrijven.”
Wat zijn de mogelijkheden, technisch en financieel?
Wil je over pakweg tien jaar nog bestaan, dan zal je maatregelen moeten nemen, vindt iedereen. Dat vereist maatwerk. Maar de kennis groeit, in een uitgebreid netwerk van ervaringsdeskundigen, organisaties, subsidiegevers en adviseurs.
Funs Rutten moest rond 2010 nog veel zelf ontwerpen, en de gemeente was welwillend maar liep niet over van kennis. Dat kennisniveau is behoorlijk toegenomen, ook bij gemeentes. Jordy Heij, in Wageningen franchisenemer van de HEMA: “Mijn schoonvader startte destijds met isolatie en elektrische schuifdeuren. In de tien jaar dat we nu met de verduurzaming van het pand bezig zijn, zijn we behoorlijk ‘ontzorgd’. Er is een gemeentelijk programma, er zijn subsidies. Inmiddels hebben we ledlampen, warmtepompen en 260 zonnepanelen en sinds 2 jaar zijn we nu helemaal van het gas af.”
Die ontzorging bestaat misschien nog niet overal, maar hulp is voorhanden. Je moet het alleen nog zien te vinden. Jordy Heij: “Als ik collega-ondernemers een tip mag geven: kijk eerst goed binnen je eigen gemeente rond, en doe het stap voor stap.” Andere tips die de revu passeren: Breng in beeld wat er allemaal kan. Dan kan je daarna elke keer een stap zetten. Koppel de verduurzaming aan de momenten dat je toch al gaat investeren en werk samen met andere mkb’ers in de buurt.
"Alles wat je qua investering binnen acht of tien jaar terugverdiend, zou je moeten doen"
Paul Selten, Bovag
Steeds meer organisaties reiken actief de helpende hand. Zoals de branchevereniging. Paul Selten van de Bovag: “Wij werken veel aan bewustwording bij onze leden, de garages, schadeherstelbedrijven, autowasstraten. We bieden een energiescan aan, vaak een eerste stap op weg naar meer: technische opties, subsidies, elektrificatie, laadpleinen, collectieve inkoop. Bedrijven kijken vaak naar de terugverdientijd, maar alles wat je binnen acht of tien jaar terugverdiend, zou je moeten doen, want meestal bestaan die bedrijven nog wel langer. Onze kennis helpt.”
Ook gemeentelijke Ondernemersfondsen dragen hun steentje bij. “In het land zijn nu zulke fondsen in 40 gemeentes,” zegt Nadadja Binder van het Ondernemersfonds Utrecht, dat met 16,5 miljoen budget zo’n 800 gemeenschappelijke initiatieven kon ondersteunen, waaronder een flink aantal energieprojecten. “Misschien nog belangrijker dan het geld is onze platformfunctie. Wij hebben een groot bereik, heel laagdrempelig, en zijn daarmee een machine om die verduurzaming aan te jagen. En via ons landelijk platform hebben we ook een stem richting landelijke politiek.” En die stem zegt vooral: voer consequent beleid, hou subsidies in stand en zorg dat regelingen langjarig zijn!
“Accountants kennen de weg naar subsidies en kunnen het ‘lokettenleed’ voor de ondernemer aanzienlijk verzachten."
Joke Rigter, branchevereniging voor registeraccountants
En dan is er nog de hulp van de financieel specialist, die tenslotte weet hoeveel energieprijzen doen op de jaarrekening en kan adviseren hoe verduurzaming helpt bij het voortbestaan van een bedrijf. Joke Rigter van de branchevereniging voor registeraccountants probeert die kennis nog extra te mobiliseren: “Accountants kennen de weg naar subsidies en kunnen het ‘lokettenleed’ voor de ondernemer aanzienlijk verzachten. Het wordt ook steeds belangrijker dat accountants hun klanten laten zien dat zij toegevoegde waarde hebben op dit gebied.”
Maar ondanks al die helpende handen: het initiatief ligt steeds bij de ondernemer zelf. Rigter is daar helder over: “Bij de mkb’er moet het gevoel van urgentie groeien en vooral het besef indalen: op termijn kan je niet anders. Het gaat om de weerbaarheid en de toekomst van je bedrijf!”