Bijzondere lunch
Naakte haver, armeluis haver. Tijdens expeditie Krewerd lag het op je bord tijdens de smakelijke, voedzame en bijzondere lunch. Die kwam uit de koker van Rineke Dijkinga. Zij heeft haar sporen verdiend met onderzoek en experimenten met gezonde voeding en gezonde landbouw. “Gezonde grond levert gezonde voeding op en daarmee gezonde mensen’, stelt zij.
In het Groningse Sellingen heeft zij het educatieve project ‘Heerlijk Westerwolds’. Daar is de ‘gezondheidswaarde per hectare’ de rode draad. Zij laat daar zien wat Agroforestry, permacultuur en zoveel mogelijk biodiversiteit voor de gezondheid op ons bord kunnen betekenen. Ook adviseert zij boeren hoe die de omslag naar regeneratieve landbouw kunnen maken. ‘Boeren zouden eigenlijk betaald moeten worden naar voedingswaarde per hectare in plaats van tonnen per hectare.’
Met haar project sluit zij ook nauw aan bij de initiatieven van onderop. Lokaal geproduceerd, lokaal afgenomen en lokaal geconsumeerd, draagt ook bij aan de leefbaarheid en vitaliteit van de lokale gemeenschappen.
https://rinekedijkinga.nl/
Film Heerlijk Westerwolds Land
Verplaats je in elkaar
De koepelvergunning die werd bedacht pakt bijvoorbeeld belemmerende regelgeving aan. De bouwers van Woldwijk wilden bestaande kozijnen hergebruiken. Die zijn echter tien centimeter kleiner dan bouwvoorschriften voor nieuwbouw vragen. Dankzij een speciale vergunning van de gemeente Groningen zijn die kozijnen nu tijdelijk legaal. ‘Verplaats je in elkaar’, zo luidt een regelmatig terugkerende oproep. ‘Initiatiefnemers doen er goed aan zich te verplaatsen in de positie van de overheid. De overheid zou hetzelfde moeten doen naar de door burgers opgezette projecten. Geef elkaar vertrouwen.’
Neem de tijd
Tijdens de hele expeditie Krewerd werd duidelijk dat je de tijd moet nemen om dergelijke projecten op te zetten. Alleen een sympathiek idee is onvoldoende. Er moet een organisatie worden gebouwd. Daar heb je meerdere jaren voor nodig. Goede research en kennisverwerving is ook nodig. ‘Probeer ook niet om andere initiatieven te kopiëren. Omarm juist de diversiteit van de projecten. Dan kan het overal.’ Tegelijk is het nodig om ervaringen uit te wisselen. ‘Als we meer ervaringen uitwisselen, ook wel omschreven als ‘kennis nadat je het nodig had’, zijn veel meer initiatieven op te schalen.’ In het verlengde daarvan past ook de oproep om meer succesfactoren en knelpunten breed te delen.
Burgerlijke ongehoorzaamheid
Voor wie in andere provincies projecten als in Groningen wil opstarten is het ook belangrijk om een helder doel te kiezen. ‘Als dat helder is, en samen gedragen wordt, dan kun je veel oplossingen realiseren’, zo weet een van de deelnemers. ‘Dat betekent dat je beter kunt denken in richtingen dan in technieken. Een zekere mate van burgerlijke ongehoorzaamheid is overigens ook heel wenselijk.’
Op zich is de overheid niet nodig’, zegt een van de direct betrokkenen. ‘Echter zonder hulp blijven de initiatieven erg kwetsbaar. Het is daarom nodig dat er veel vaker dan nu wordt gekozen voor direct financieren van de projecten. ‘Financier projecten vooraf, en niet achteraf. Dan worden veel meer projecten haalbaar’, aldus een van de suggesties tijdens de bijeenkomst.
Ruimte op ministeries
Gedurende de bijeenkomst wordt duidelijk dat de verschillende bij dergelijke transities betrokken ministeries zoekende zijn naar hun rol. Maatschappelijke initiatieven blijken bij niemand ondergebracht te zijn. Maar de ministeries ondersteunen van harte de aanpak om ruimte te zoeken binnen de bestaande regels.
Expeditie Krewerd leert welke meerwaarde er schuilt in de initiatieven die van onderop ontstaan. Zij bieden maatwerkoplossingen die passen binnen de regio, dragen bij aan de oplossingen van maatschappelijke uitdagingen, combineren verschillende functies zoals wonen, zorg, energie en voedsel en zorgen daarmee voor een bloeiende en sterke gemeenschap. Het Nationaal Klimaat Platform en het Onderste Boven gaan door met het zichtbaar maken van deze maatschappelijke realisatiekracht en het vergroten van de bewustwording hierover. Zo zorgen we ervoor dat de waarde van deze manier van werken wordt gezien en benut.